Neste artigo
- 1. Por que os erros en pregos teñen consecuencias graves
- 2. Erro 1: Mencionar marcas comerciais sen xustificación
- 3. Erro 2: Criterios de adxudicación non obxectivos ou mal definidos
- 4. Erro 3: Fraccionamento do obxecto do contrato
- 5. Erro 4: Solvencia desproporcionada
- 6. Erro 5: Orzamento base de licitación mal desagregado
- 7. Erro 6: Omitir requisitos de accesibilidade
- 8. Erro 7: Copiar pregos sen actualizar referencias
- 9. Erro 8: Incoherencia entre PPT e PCAP
- 10. Como evitar estes erros sistematicamente
- 11. Preguntas frecuentes
1. Por que os erros en pregos teñen consecuencias graves
Un erro nun prego de contratación pública non é un problema menor que se resolve cunha corrección tranquila. As súas consecuencias poden encadearse durante meses: recursos especiais que paralizan a licitación, expedientes que hai que declarar desertos, contratos anulados tras a adxudicación e incluso responsabilidades para o técnico asinante se o erro é froito de neglixencia grave.
Segundo os datos do Tribunal Administrativo Central de Recursos Contractuais (TACRC), os motivos máis frecuentes de estimación de recursos son: prescricións técnicas restritivas da competencia, criterios de adxudicación subxectivos ou non vinculados ao obxecto do contrato, e requisitos de solvencia desproporcionados. Tres problemas que comparten unha orixe común: a redacción precipitada do prego.
Dato de contexto: Un recurso especial en materia de contratación suspende automaticamente a licitación desde que se interpón ata que o tribunal dita resolución. O prazo medio de resolución do TACRC é de 30-45 días. Ese tempo detido ten un custo real para o organismo e para o servizo que ía cubrir ese contrato.
A boa noticia: o 90 % destes erros son evitables cunha lista de comprobación adecuada e, cada vez máis, con ferramentas de validación automática. Analicemos cada un.
2. Erro 1: Mencionar marcas comerciais sen xustificación
Incluír no PPT unha especificación do tipo «requírese vehículo Toyota HiAce» ou «software Microsoft Power BI» sen xustificación constitúe unha infracción directa do artigo 124.9 da LCSP e da Directiva 2014/24/UE. O principio é claro: as prescricións técnicas non poden favorecer nin prexudicar artificialmente ningún licitador.
A solución: Substituír a mención da marca polas súas características funcionais equivalentes. Se tecnicamente é imposible describir o obxecto sen facer referencia a unha marca concreta (p. ex. recambios de maquinaria específica), engadir sempre a expresión «ou equivalente» e xustificalo expresamente na Memoria, citando o artigo 124.9 LCSP. Esta xustificación debe constar no expediente.
Ollo: a mención de estándares técnicos (normas UNE, EN, ISO) si está permitida porque non limitan a competencia a un provedor concreto, sempre que se admitan especificacións equivalentes.
3. Erro 2: Criterios de adxudicación non obxectivos ou mal definidos
O artigo 145 da LCSP esixe que os criterios de adxudicación estean vinculados ao obxecto do contrato, sexan formulados de maneira que permitan comprobar a información facilitada polos licitadores e non outorguen unha liberdade de elección ilimitada ao órgano de contratación. Criterios como «calidade da proposta» sen unha escala definida, ou «experiencia do equipo» sen especificar que se valora, son sistematicamente recorridos.
A solución: Definir cada criterio coa súa escala de puntuación detallada e os subaspectos que se valorarán. Se o criterio é técnico (plan de traballo, metodoloxía, melloras), detallar exactamente que características serán valoradas e como se traduce cada unha en puntos. A mesa de contratación debe poder aplicar o criterio sen marxe de discrecionalidade.
4. Erro 3: Fraccionamento do obxecto do contrato
O artigo 99.2 da LCSP prohibe expresamente fraccionar un contrato co obxectivo de eludir os limiares de publicidade ou os procedementos máis esixentes. Con todo, a liña entre fraccionamento prohibido e división lexítima en lotes é fina e xera moita controversia na práctica.
O problema adoita aparecer cando un organismo contrata o mesmo servizo ao longo do ano mediante varios contratos menores en lugar dun único procedemento aberto. Se a suma deses contratos supera os limiares do contrato menor (15.000 € en servizos, 40.000 € en obras), o órgano de contratación pode ser obxecto de reparo polo interventor ou dunha actuación de supervisión da OIRESCON.
A solución: Planificar o gasto anual por categorías de contratos. Se unha necesidade é recorrente e supera os limiares, tramitar un procedemento aberto con duración plurianual desde o inicio. No expediente de cada contrato menor, incluír sempre a comprobación do artigo 118.3 LCSP (que o contratista non supera os límites acumulados co mesmo organismo).
5. Erro 4: Solvencia desproporcionada ao contrato
Esixir unha facturación anual mínima de «tres veces o valor do contrato» ou requirir experiencia previa en contratos idénticos con importes moi elevados limita artificialmente a competencia e está no punto de mira do TACRC. O artigo 87 da LCSP indica que os criterios de solvencia deben ser proporcionais ao obxecto e valor do contrato.
A solución: Calibrar os requisitos de solvencia segundo as instrucións da Xunta Consultiva de Contratación. A regra práctica máis usada: a cifra de negocios anual non debería esixirse superior ao dobre do orzamento base de licitación. Para a solvencia técnica, pedir experiencia en contratos do mesmo tipo, non necesariamente do mesmo importe.
6. Erro 5: Orzamento base de licitación mal desagregado
O artigo 100 da LCSP obriga a que o orzamento base de licitación estea descomposto nos seus compoñentes principais. Non basta con indicar «15.000 € + IVE». O prego debe reflectir como se chega a esa cifra: custos de persoal (con custo/hora e horas estimadas), custos materiais, gastos xerais e beneficio industrial. A falta desta desagregación é cada vez máis frecuente en resolucións de recursos que aprecian defectos formais graves.
A solución: Incluír sempre na Memoria Xustificativa (ou no informe de necesidade para contratos menores) a desagregación de custos. Para contratos de servizos, detallar o número de horas, o custo/hora por categoría profesional aplicando o convenio colectivo vixente, e os custos indirectos. Este cálculo tamén é obrigatorio para demostrar que o prezo non é anormalmente baixo.
7. Erro 6: Omitir requisitos de accesibilidade en contratos TIC e de obras
Desde a transposición da Directiva (UE) 2019/882 mediante o Real decreto 1112/2018, os contratos que implican prestacións ao público (software, webs, apps, edificios de uso público) deben incluír requisitos de accesibilidade no PPT. Este é un dos erros máis silenciosos porque raramente xera un recurso inmediato, pero pode provocar problemas graves na fase de recepción e en auditorías posteriores.
A solución: Incorporar unha cláusula estándar de accesibilidade en todos os PPT de contratos TIC, servizos ao cidadán e obras en edificios de uso público. Para aplicacións e webs: referenciar as WCAG 2.1 nivel AA como mínimo. Para obras: o CTE DB-SUA (Seguridade de Utilización e Accesibilidade).
8. Erro 7: Copiar pregos sen actualizar referencias normativas
Reutilizar un prego de 2018 ou 2020 para un contrato de 2026 sen revisión pode introducir referencias a normativa derrogada, limiares desactualizados ou requisitos que xa non teñen soporte legal. Este erro é especialmente frecuente en concellos con poucos recursos técnicos que «reciclan» pregos históricos para acelerar a tramitación.
Un exemplo común: pregos que aínda referencian a Lei 30/2007 (derrogada pola LCSP 9/2017), ou que inclúen limiares do contrato menor que estaban vixentes na anterior lei pero xa non o están.
A solución: Manter un modelo base actualizado polo menos unha vez ao ano. Antes de usar calquera prego anterior como base, comprobar: (1) que todas as referencias normativas son a lexislación vixente, (2) que os limiares económicos son os actuais, (3) que as unidades administrativas citadas existen con ese nome, e (4) que non se menciona o contratista anterior nin a súa solución concreta.
9. Erro 8: Incoherencia entre PPT, PCAP e Memoria Xustificativa
O PPT, o PCAP e a Memoria forman un conxunto documental que debe ser coherente internamente. Se o PPT define un prazo de execución de 6 meses e o PCAP establece 4 meses, ou se o obxecto do contrato varía sutilmente entre documentos, créase unha contradición que os licitadores poden usar para fundamentar un recurso ou para solicitar aclaración no período de consultas.
A solución: Utilizar sempre a mesma definición do obxecto do contrato (literal) nos tres documentos. Despois de redactar o conxunto documental completo, facer unha revisión cruzada específica de: obxecto do contrato, prazo de execución, importe, código CPV, tipo de procedemento e criterios de adxudicación. Estes cinco elementos deben ser idénticos en PPT, PCAP e Memoria.
10. Como evitar estes erros sistematicamente
A causa raíz da maioría destes erros non é a ignorancia normativa, senón a falta de tempo para revisar correctamente. Un técnico de contratación que xestiona 100 expedientes ao ano e dedica entre 4 e 8 horas a redactar cada un non ten marxe para facer revisións cruzadas exhaustivas.
As tres capas de prevención
Capa 1 — Lista de comprobación manual
Unha lista de verificación cos 8 erros descritos, aplicada antes de publicar cada prego. Leva 15-20 minutos adicionais pero prevén o 70 % dos recursos evitables.
Capa 2 — Revisión por un segundo técnico
En organismos con máis dun técnico de contratación, establecer a revisión cruzada como paso obrigatorio. O redactor non é o mellor revisor do seu propio documento.
Capa 3 — Validación automática con IA
As ferramentas de IA especializadas en contratación pública poden detectar automaticamente mencións a marcas, criterios non obxectivos, contradicións entre documentos e referencias normativas desactualizadas. Esta capa non substitúe o técnico, pero actúa como rede de seguridade antes da publicación.
As ferramentas de IA xerativa como LicitadIA van máis alá da redacción: inclúen validación normativa integrada que alerta o técnico cando o borrador xerado contén algún destes erros frecuentes. O sistema aprende da documentación histórica do propio organismo, o que significa que tamén detecta inconsistencias cos pregos xa aprobados.
Podes saber máis sobre como funciona este proceso de validación na páxina de como funciona LicitadIA. Se queres ver a ferramenta aplicada aos tipos de contratos do teu organismo, o máis directo é solicitar unha demo gratuíta.
Preguntas frecuentes
Cal é o erro máis frecuente que provoca recursos en pregos de contratación pública?
A mención de marcas comerciais sen xustificación no PPT e os criterios de adxudicación mal definidos ou non obxectivos son os dous erros que máis recursos especiais en materia de contratación xeran. Ambos están regulados nos artigos 124 e 145 da LCSP 9/2017. A Xunta Consultiva de Contratación do Estado publica anualmente un resumo dos motivos máis frecuentes de estimación de recursos.
Podo corrixir un erro nun prego despois de publicalo na PLACSP?
Si, pero só baixo circunstancias moi específicas. A modificación de pregos tras a súa publicación está limitada a erros materiais, de feito ou aritméticos. Calquera cambio que afecte as condicións substanciais da licitación (obxecto, criterios, solvencia, prazo) obriga a reiniciar o prazo de presentación de ofertas. Se o erro é grave, a opción máis segura xuridicamente é a desistencia do procedemento segundo o artigo 152 LCSP, previa motivación.
Como pode a IA axudar a evitar erros nos pregos de contratación?
Un sistema de IA especializado en contratación pública como LicitadIA valida automaticamente o borrador xerado contra a normativa vixente (LCSP, directivas europeas), detecta referencias a marcas comerciais, identifica criterios de adxudicación que non son obxectivos e alerta de cláusulas que historicamente xeraron recursos en organismos similares. Ademais, ao traballar co historial documental do propio organismo, garante a coherencia cos pregos xa aprobados. A responsabilidade xurídica final recae sempre sobre o técnico que asina o documento.
E se tiveses unha segunda revisión automática antes de publicar?
LicitadIA valida cada prego que xera contra a normativa vixente e detecta os erros máis frecuentes antes de que cheguen á PLACSP. Sen recurso, sen demora, sen estrés.
Solicitar demo gratuíta